Lớp tập huấn

"Hướng dẫn thực hành xây dựng Bộ sưu tập thư viện số bằng

Phần mềm nguồn mở Greenstone"

(5 - 10/6/2006)

 

Liên hiệp thư viện các trường ĐH khu vực phía Nam phối hợp với Trường ĐH Khoa học Tự nhiên TP. HCM tổ chức Lớp tập huấn "Hướng dẫn thực hành xây dựng Bộ sưu tập thư viện số bằng Phần mềm nguồn mở Greenstone" từ 5 - 10/6/2006 tại Thư viện Đại học Khoa học Tự nhiên TP. HCM.


Xây dựng bộ sưu tập (collections) là cốt lơi trong việc h́nh thành Thư viện số. Công việc này đ̣i hỏi người cán bộ thông tin thư viện tạo lập và gặt hái metadata hơn là chỉ biết sử dụng search engine. Hệ thống nguồn mở là trợ thủ đắc lực cho công việc này, trong đó Phần mềm Greenstone được UNESCO phổ biến là thông dụng và hữu hiệu nhất. Ư tưởng trên được ThS. Nguyễn Minh Hiệp, GĐ Thư viện ĐH Khoa học Tự nhiên truyền đạt cho học viên ngay từ ngày khai giảng lớp tập huấn một cách rơ ràng và cụ thể.

 

Những khái niệm trong lĩnh vực công nghệ mới tưởng chừng như khó hiểu đă được giảng viên mô phỏng và cụ thể hóa bằng ngôn ngữ thư viện học khiến tất cả học viên đều nhận thức rơ ràng. Chẳng hạn như giảng viên so sánh sự tương đồng giữa metadata với phiếu mục lục là lư lịch tài liệu do nhân viên thư viện biên mục. Sự khác nhau là phiếu mục lục và kho sách là tách rời nhau trong thư viện truyền thống; trong khi trong thư viện số, metadata gắn liền với nội dung tài liệu, mà tài liệu thư viện số là dưới dạng toàn văn và đa phương tiện th́ phải được đóng gói bằng công nghệ web. Điều này giải thích tại sao biểu ghi thư tịch (bibliographic record) cũng phải được đóng gói để trở thành bibliographic metadata. Đồng thời cũng giải thích việc sử dụng biểu ghi MARC trong thư viện truyền thống phải được đóng gói bằng ngôn ngữ XML để trở thành MARC-XML trong thư viện số. Chuẩn Dublin Core cũng được giới thiệu tương đối chi tiết ở đây như là một chuẩn biên mục tiện lợi nhất hiện nay mà hầu hết các Phần mềm nguồn mở xây dựng bộ sưu tập thư viện số đều áp dụng.

 

      

GV. Nguyễn Minh Hiệp                                                           GV. Lương Minh Ḥa

 

Cuối cùng, tất cả đều nhận thức sâu sắc rằng Sử dụng Hệ thống nguồn mở nói chung và Phần mềm Greenstone do UNESCO quăng bá nói riêng để xây dựng Bộ sưu tập trong việc h́nh thành Thư viện số là rất cần thiết và là cơ hội đồng đều cho tất cả các thư viện ở Việt Nam sau khi được giảng viên giới thiệu và giải thích thêm về một định nghĩa Thư viện số của Liên đoàn Thư viện số thế giới (Digital Library Federation - DLF) như sau:  “Thư viện số là một tổ chức cung cấp tài nguyên, bao gồm cả đội ngũ chuyên nghiệp, để chọn lọc, cấu trúc, cung ứng truy cập, biên dịch, phân phối, bảo quản nguyên vẹn, và đảm bảo bền vững theo thời gian những bộ sưu tập kỹ thuật số để sẳn sàng phục vụ cộng đồng một cách kinh tế” . DLF là một liên hiệp thư viện và các cơ sở liên hệ có nhiệm vụ tổ chức việc sử dụng công nghệ thông tin điện tử nhằm mở rộng việc sử dụng các bộ sưu tập và phát triển  dịch vụ

 

Nội dung Lớp tập huấn:  

    n

    n

    n

    Bài 1: Thế giới thư viện số – The World of  Digital Library
    Bài 2:     Sưu tầm và khai thác thông tin số hóa – Selecting and Mining Digitalized Information 

    Bài 3: Bộ sưu tập thư viện số – Collections
    Bài 4:     Biên mục trên web – Web-based Cataloging
    Bài 5:     Thực hành tạo lập bộ sưu tập – Practical Guide on Creating Collections

Phần thực hành do Chuyên viên Lương Minh Ḥa, Trưởng Pḥng Công tác Kỹ thuật, Thư viện ĐH Khoa học Tự nhiên phụ trách. Học viên thực hành tất cả thao tác trên Greenstone dưới sự hướng dẫn theo tinh thần "Cầm tay chỉ việc" của đội ngũ chuyên viên thư viện số của Pḥng Công tác Kỹ thuật Thư viện ĐH khoa học Tự nhiên. Mỗi học viên thu thập tài liệu trong quá tŕnh học tập để tự ḿnh tạo lập một bộ sưu tập và xuất ra đĩa CD-ROM đánh dấu thành quả của cá nhân thông qua Lớp tập huấn.

 

  

  Học viên thực hành tạo lập Bộ sưu tập và xuất ra đĩa CD